Đường mòn Hồ Chí Minh và huyền thoại ở “Km số 0”


Lịch sử đường mòn Hồ Chí Minh và “Km số 0”


Đường mòn Hồ Chí Minh khởi đầu tại huyện Tân Kỳ nơi cột mốc “Km số 0” ngày nay.

Tháng 9-1964, dưới chân núi Dong, thị trấn Lạt, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An, những nhát cuốc đầu tiên được bổ xuống đã đặt cột mốc “Km số 0” cho con đường Trường Sơn huyền thoại.

Từ đây, hàng triệu tấn vũ khí, xăng dầu, lương thực… được chuyển vào chi viện chiến trường miền nam.


Xẻ dọc Trường Sơn – Hào hùng lịch sử


Trước yêu cầu cấp bách của lịch sử, ngày 19-5-1959, Bộ Chính trị và Quân ủy T.Ư quyết định tổ chức tuyến vận tải quân sự dọc Trường Sơn, mang tên gọi đường mòn Hồ Chí Minh.

Nhiệm vụ của con đường là phục vụ việc vận chuyển hàng quân sự chi viện miền nam và tổ chức đưa, đón cán bộ, bộ đội, chuyển công văn, tài liệu từ bắc vào nam và ngược lại.

Thượng tá Võ Bẩm, quê ở huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi, nguyên Cục phó Cục Nông trường là một trong những người được cấp trên giao nhiệm vụ tổ chức “Đoàn công tác quân sự đặc biệt” làm nhiệm vụ mở đường.

Ngày 9-9-1964, trên một bãi đất hẹp dưới chân núi Dong ở ngã ba thị trấn Lạt (ngày nay là ngã tư gần bến xe huyện Tân Kỳ), bên dòng sông Con thuộc huyện Tân Kỳ, Trung đoàn 98 công binh đã bổ nhát cuốc đầu tiên tại điểm xuất phát “Km số 0” đường mòn Hồ Chí Minh.

Tại đây, những người mở đường đã dùng một cây gỗ lớn và khắc thành cột mốc “Km (cây) số 0” để xác lập điểm khởi đầu của con đường huyền thoại.

Tiếp nối là hàng chục nghìn công binh, thanh niên xung phong (TNXP), nhân dân các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình tập trung làm đoạn đường Hồ Chí Minh qua địa bàn các tỉnh Bắc Trung Bộ.

Họ lập nên kỳ tích đào đắp hàng chục nghìn mét khối đất đá, khôi phục cầu cống, đồng thời, tổ chức bảo vệ tuyến đường, trực tiếp bắn rơi nhiều máy bay và bắt nhiều giặc lái.

Thị trấn Lạt trở thành nơi tập kết để cán bộ, chiến sĩ và hậu cần, vũ khí chuẩn bị vào miền nam.

Đến ngày 27-11-1972, cán bộ chiến sĩ Đoàn 559 khởi công xây dựng tuyến đường cơ giới Đông Trường Sơn, từ Km số 0 nối đến tận miền Nam là huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước ngày nay.

Đây là tuyến đường huyết mạch cung cấp hậu cần, góp phần để quân và dân cả nước làm nên chiến thắng lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước.

Km số 0 Đường mòn Hồ Chí Minh
Km số 0 đường mòn Hồ Chí Minh thuộc thị trấn Lạt, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An

Vì sao Tân Kỳ được chọn là nơi khởi đầu tuyến đường huyền thoại – đường mòn Hồ Chí Minh


Không phải ngẫu nhiên Tân Kỳ lại được chọn làm điểm khởi đầu của tuyến đường huyền thoại.

Nơi đây có đường giao thông chiến lược 15A, 15B chạy qua và các cao điểm quan trọng, như: 886 ở Lèn Rỏi, 159 ở dãy Bồ Bồ, 722 ở Pù Loi…

Nhiều đơn vị chủ lực của bộ đội ta đã tập kết ở đây trước khi tiến vào nam như các sư đoàn 316, 224, 304, 312…

Tân Kỳ trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt của địch khiến 1.081 người hy sinh, 1.486 người mang thương tật suốt đời.

Nằm giữa núi rừng hoang vu, giữa những hố bom nhưng Tân Kỳ vẫn vững vàng với vai trò “hậu phương lớn” của “tiền tuyến lớn”.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, Tân Kỳ huy động hơn 20.000 lượt người tham gia bộ đội, TNXP, dân công hỏa tuyến.

Thanh niên ở các xã trong huyện cùng dân công, TNXP ngày đêm đào hầm, chặt lá rừng để ngụy trang, bảo vệ các đoàn xe vận tải Trường Sơn, kể cả xe kéo tên lửa Zin 131 chiều dài tới 20 m…

Quân dân Tân Kỳ đã tổ chức chặt chẽ việc phòng tránh và đánh địch hiệu quả, bắn rơi hai máy bay Mỹ vào tháng 6-1966, phá 59 quả bom nổ chậm, san lấp 2.500 hố bom, sửa chữa 26 cầu, bảo đảm hơn 100 km đường luôn an toàn, thông suốt, đóng góp hàng chục nghìn tấn lương thực, thực phẩm cho các đơn vị đóng quân trên địa bàn huyện.

Đây còn là nơi sơ tán của nhiều cơ quan, xí nghiệp, trường học. Từ năm 1968 đến 1973, hơn hai mươi nghìn dân Tân Kỳ đã đùm bọc hơn 30 nghìn đồng bào Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ (Quảng Trị) sơ tán lâu dài.

Trên trời máy bay quần đảo, ném bom, dưới đất bà con vừa chiến đấu vừa sản xuất, “bát cơm sẻ nửa, hạt muối cắn đôi” – nhường đất, nhường ruộng, giúp cây con giống… cho đồng bào sơ tán sớm hòa nhập, ổn định chỗ ở, ổn định sản xuất.

Từ Km số 0, đường chiến lược đường mòn Hồ Chí Minh kéo dài từ bắc vào nam với tổng 1.700 km.

Riêng ở đông Trường Sơn là 1.920 km với năm hệ thống đường dọc và 21 trục ngang nối liền các chiến trường.

Từ ngày thành lập đến khi kết thúc chiến tranh, trên con đường huyền thoại, bộ đội Trường Sơn đã vận chuyển gần 455 triệu tấn vũ khí, lương thực, đạn dược và gần 58 triệu tấn xăng dầu chi viện miền nam… góp phần làm nên chiến thắng lịch sử mùa xuân 1975.

Thị trấn Tân Kỳ Đường mòn Hồ Chí Minh
Thị Trấn Tân Kỳ nơi cột mốc số 0 đường Hồ Chí Minh (Ảnh: Đồng Đội Studio)

Đường mòn Hồ Chí Minh hướng tới phát triển tương lai


Khi hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, năm 1989, đường Trường Sơn – đường mòn Hồ Chí Minh được xây dựng trở thành con đường huyết mạch nối liền bắc – nam phục vụ sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.

Ngày 27-4-1990, “Km số 0” được công nhận là di tích lịch sử quốc gia.

Hiện nay, cột mốc “Km số 0” được xây dựng, sửa sang lại với khuôn viên có diện tích 600 m2, nhà truyền thống trưng bày hiện vật của thời chiến tranh.

Hằng năm, nơi đây phục vụ hàng chục nghìn lượt người dân, khách du lịch trong, ngoài nước cùng kiều bào đến tham quan, tìm hiểu.

Tượng đài với chủ đề “Hậu phương hướng về tiền tuyến” được xây dựng, tạo điểm nhấn trong quần thể khu di tích cột mốc “Km số 0” để tưởng nhớ những cán bộ, chiến sĩ, TNXP Trường Sơn đã chiến đấu, hy sinh trên con đường huyền thoại.

Với 38 km đường mòn Hồ Chí Minh trải dài qua sáu xã trên địa bàn huyện Tân Kỳ được Đảng bộ, chính quyền huyện Tân Kỳ coi là một lợi thế lớn, đã và đang được phát huy trong quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương.

Huyện Tân Kỳ đã quy hoạch và xây dựng một hệ thống đường xương cá hoàn chỉnh dọc tuyến phục vụ phát triển kinh tế và dân sinh hiệu quả.

Nhờ tuyến đường mòn Hồ Chí Minh đi qua và các tuyến đường giao thông kết nối khác, các địa phương đã nhanh chóng phát triển dịch vụ, thương mại gắn với phát triển hàng trăm mô hình kinh tế trang trại, gia trại kết hợp với trồng rừng sản xuất…

Thị trấn Lạt Đường mòn Hồ Chí Minh
Thị trấn Lạt ngày nay (Ảnh Đồng Đội Studio)

Xứ Nghệ Today tổng hợp từ nguồn báo Nhân Dân

Hãy like fanpage Xứ Nghệ today để cập nhật nhiều thông tin mới về các địa điểm du lịch ở Nghệ An nhé!

Coppy bài vui lòng để lại nguồn xunghetoday.com



Hãy like fanpage Xứ Nghệ today để cập nhật nhiều thông tin mới về các địa điểm du lịch ở Nghệ An nhé!

Coppy bài vui lòng để lại nguồn xunghetoday.com


Chuyển đến thanh công cụ